İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

İKTİSÂDÎ REFÂHA DOĞRU

   Britanya Hükümeti’nin Denizaşırı Ülkelerin Kalkınması konulu resmî bir raporunda dış yardımın amaçları şöyle belirtilmekteydi:

   “Kalkınan ülkelerin, insanlarına yeteneklerini kullanmaları için, doyumlu ve mutlu bir yaşam sürmeleri ve refah düzeylerini devamlı yükseltmeleri için gerekli maddî fırsatları sağlamalarına gücümüz yettiğince yardımcı olmak.”

   Tüm düşüncelerimizin başlangıç noktası yoksulluk, daha doğrusu, sefalet ölçüsüne varan ve insan kişiliğini yozlaştırıp bönleştiren bir yoksulluktur. İlk görevimiz de bu ölçüde bir yoksulluğun koyduğu sı­nırları ve kısıtlamaları görmek ve anlamaktır. Burada da kaba madde­ciliğimiz bizi yalnızca ‘maddi fırsatlar’ı (yukarıda alıntı yaptığım Hü­kümet Raporu’nun sözleriyle) görmeye ve maddi olmayan etkenleri atlamaya zorlamaktadır. Yoksulluğun nedenleri arasında, eminim ki maddi etkenler ikinci planda gelmektedir, örneğin doğal zenginlikler­den veya sermayeden yoksunluk, ya da alt yapı yetersizliği gibi. Aşırı yoksulluğun birincil nedenleri maddesel değildir; eğitim, örgütlenme ve disiplin aksaklıklarında yatmaktadır.

Japonya/Hiroşima’nın ABD tarafından atom bombasıyla vurulduktan sonraki hali… Ağustos 1945

   Kalkınma malla başlamaz, insanla ve onun eğitimi, örgütlenmesi, disipliniyle başlar. Bu üçü olmadan tüm kaynaklar el atılmamış, saklı olarak kalır. Refah içinde olan toplumlar vardır ki doğal zenginlikleri gayet sınırlıdır; son savaş sonrası, görünmez etkenlerin birincilliğini gözlemek için yeteri kadar fırsat vermiştir bize. Yüksek bir eğitim, örgütlenme ve disiplin düzeyine sahip her ülke, ne kadar yakılıp yı­kılmış olursa olsun bir ‘iktisâdî mucize’ yaratmıştır. Aslında bunlar ancak buzdağının ucuna dikkat eden insanlar için mucizedir. Uç taraf paramparça olmuştu ama tabanı, yani eğitim, örgütlenme ve disiplin hâlâ yerindeydi.

   İşte kalkınmanın ana sorunu burada yatmaktadır. Eğer yoksulluğun ana nedenleri bu üç alandaki eksiklikler ise, yoksulluğun giderilmesi de bu eksikliklerin giderilmesine bağlıdır. Bu yüzdendir ki kalkınma bir yaratış eylemi olamaz, sipariş verilip satın alınamaz, her şeyiyle planlanamaz. Bu yüzdendir ki bir evrim/tekâmül süreci gerektirir. Eğitim ‘sıç­rama’ yapmaz; büyük incelikleri olan yavaş bir süreçtir.

   Örgütlenme de ‘sıçrama’ yapmaz; değişen çevre koşullarına uya­cak biçimde yavaş yavaş evrelerden geçmelidir. Aynı şey disiplin için de geçerlidir. Her üçü de adım adım bir evrim geçirmek zorundadır ve kalkınma politikasının en önde gelen işi de bu evrimi/tekâmülü hızlandırmak olmalıdır. Bu üç şey yalnızca minicik bir azınlığa değil, tüm topluma malolmalıdır.

   Bazı yeni ekonomik faaliyetleri başlatmak için yardım veriliyorsa, bunlar ancak ve ancak yeterince geniş halk kesimlerinin üzerinde durduğu eğitim düzeyiyle desteklenebilirse yürür ve ancak eğitim, ör­gütlenme ve disiplin bakımından ilerlemelere yol açarlarsa gerçekten değer taşır. Bir esneme süreci olabilir ama hiçbir zaman bir sıçrama süreci olmaz. Özel bir eğitime, özel bir örgütlenmeye ve özel bir di­sipline dayalı yeni ekonomik faaliyetler getirilirse, bu etkenler alıcı toplumda hiçbir şekilde mevcut değilse, faaliyetler de sağlıklı bir kal­kınmaya yol açmak bir yana, engel bile olabilirler. Toplum yapısıyla kaynaştırılamayan ve ikili ekonominin sorunlarını daha da katmerleş­tirecek yabancı öğeler olarak kalacaklardır.

   Bundan çıkan sonuç şudur: Kalkınma, öncelikle ekonomistlerin konusu değildir, hele uzmanlıkları kaba maddeci bir felsefeye dayananlar için hiç değil. Kuşkusuz ne gibi bir felsefî inançları olursa olsun, ekonomistlerin kalkınmanın belirli aşamalarında, gayet kesinlikle belirlenmiş teknik işlerde yararlı olabilecekleri durumlar vardır. Ama kalkınma politikasının tüm halkı kapsayacak olan ana hatlarının önceden kesinlikle saptanmış olması şarttır.


E. F. Schumacher, Küçük Güzeldir, Ter. Osman Çetin Deniztekin, Varlık Yayınları, 2015, s.125, 128-130. 

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir